جعفر شهرى باف
95
طهران قديم ( فارسى )
دكاكينى كه وقف آبانبار گشته عوايد آن مخصوص لجنكشى و تعمير و مصارف آن گرديده بود . از معمارى و اصول ساختمان آن همين بس كه تا امروز كه بيش از صد و سى سال از تاريخ بناى آن ميگذرد حتى اندك تعميرى بهم نرسانيده ، با آنكه قسمت شرقى آن در خيابانكشىهاى زمان رضا شاه كف پيادهرو و زير نهر آب آن واقع شده ، روزانه هزاران اتومبيل از روى آن ميگذرد . و آب نهر آن قطع نشده ، لامحاله رطوبت از خود نفوذ ميدهد اندك نقصانى در آن بوجود نيامده در كمال صحت و درستى برجا مانده و از اهميت معمارى آن در عدم قبول و نفوذ رطوبت نيز آن كه امروزه به صورت موزه درآمده اجارهدار آن آن را قهوهخانه و تماشاخانه و رستوران نموده ، تمامى آن را رنگ لعابى كه با آن گچ و ديوار و جاهاى خشك رنگ ميكنند زده و لكهاى نم از آن بظهور نرسيده ، خشك و تميز و يكدست خودنمائى مىكند ، همچنين تا اهميت آن را روشنتر بيان كنيم و نشان دهيم كه اين آبانبار براى تهرانيان تا چه حد حائز توجه بوده است بايد بگوئيم يكى از كارهاى مهمى كه سيد ضياء الدين رئيس الوزراى كودتاى 1299 دست به آن زد تا جلب مردم پايتخت كند لجنكشى آن بود ، از آنجهت كه كسى در صد سالهء اخير ، چه دولتى و چه ملتى تا آنجا كه پيران و سالخوردگان نشان ميدادند ، بخاطر خرج و معطلىاش جرأت آن نكرده بود . آب اين آبانبار را طول مدت چند ماههى پائيز و زمستان كه قناتهاى شاه و حاج عليرضا كه در اين فصول مصرف آنها تقليل ميگرفت تأمين مينمود و تابستانها اهالى حدود سيد اسماعيل « 73 » و كوچههاى حمام گلشن « 74 » و قسمت اعظم جنوب شهر و سكنه اطراف و ميدانهاى مالفروشها و كاهفروشها و امين السلطان و مردم بازار دروازه و بازار حضرتى و بازار پالاندوزها و خيابان اسماعيل بزاز « 75 » و كوچههاى پشت بدنه و سر قبر آقا و اطراف آن را مشروب مينمود ، كه وسيلهء سطل و كوزه و خيك و مشك بدكانها و خانهها و پزندگىها و اهل حاجت ميرسيد . ديگر ماهىهاى سياه بزرگ جثه ، باندازههاى ماهى سفيد و ماهى آزاد كه در آن زياد ديده ميشدند و همچنين اجساد سگ و گربههاى باد كرده كه از مجراى آب در آن افتاده و
--> ( 73 ) . امامزادهاى در جنوب شهر كه محلهاى بنام آن شناخته ميشد . ( 74 ) . كوچهاى بنام حمام گلشن در خيابان سيروس مقابل ميدان كاهفروشها . ( 75 ) . خيابان مولوى .